İÇİNDEKİLER A. İlk Akınlar...7 1. Çağrı Bey’in Anadolu Seferi...7

2. Türkmen Akınları..11 B. Tuğrul Bey ve Sultan Alparslan Döneminde Yaşanan Gelişmeler..16

1. Tuğrul Bey Dönemi (1040-1063)..16 a. Selçuklu Şehzâdelerinin Akınları.16

b. Tuğrul Bey’in Anadolu Seferi (1054)...21 c. Selçuklu Beylerinin Anadolu’daki Faaliyetleri (1054-1063).23

2. Sultan Alparslan Dönemi (1063-1072).26 a. Gürcistan ve Doğu Anadolu Seferi (1064)...26

b. Selçuklu Beylerinin Anadolu’daki Faaliyetleri (1064-1068)...30

c. Malazgirt Savaşı Öncesi Bizans İmparatorluğu’nun Durumu

ve IV. Romanos Diogenes...33 d. Malazgirt Savaşı ve Sonuçları..38

İKİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ’NİN KURULUŞ DÖNEMİ

I- SÜLEYMANŞAH DÖNEMİ (1072-1087) 57 A. Türkiye Selçuklu Devleti’nin Kuruluş Aşamasında

Yaşanan Gelişmeler57 VIII İÇİNDEKİLER 1. Bizans’ın Durumu.57

2. Kutalmışoğullarının Anadolu’daki İlk Faaliyetleri.62

3. Sultan Melikşah’ın Kutalmışoğullarına Karşı Bizans

Nezdindeki Girişimleri.65 B. Bizans’ta Yaşanan İç Çekişmeler ve Süleymanşah..67

1. Süleymanşah-Botaniates İttifakı...67 2. Süleymanşah-Melissenos İttifakı ve İznik’in Zaptı...71

3. Süleymanşah ve I. Aleksios Komnenos.73 4. Süleymanşah’ın Çukurova-Kuzey Suriye Seferi ve Ölümü76

II- EBU’L KASIM DÖNEMİ (1087-1093) 78 A. Bizans’a Karşı Faaliyetler...78

B. Sultan Melikşah’a Karşı Ebu’l Kasım-I. Aleksios Komnenos İttifakı...80

III- SULTAN I. KILICARSLAN DÖNEMİ (1093-1107).. 86

A. Kılıcarslan’ın Tahta Çıkışı ve İlk Faaliyetleri..86

B. Çaka Bey’in Öldürülmesinde Bizans’ın Rolü.89

C. I. Haçlı Seferi Sırasında Selçuklu-Bizans Münasebetleri...91

IV- ŞAHİNŞAH DÖNEMİ (1110-1116). 101 A. Şahinşah’ın Tahta Çıkması ve Bizans ile Mücadeleleri101

B. Şahinşah-Mesud Çatışması ve Şahinşah’ın Sonu.107

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ’NİN GELİŞME DÖNEMİ

I- SULTAN I. MESUD DÖNEMİ (1116-1155)... 111 A. Sultan I. Mesud-İmparator II. Ioannes Komnenos Arasındaki

Münasebetler (1118-1143)...111 1. I. Mesud’un Selçuklu Tahtına Oturması ve

Bizans İmparatorluğu’ndaki Gelişmeler..111 2. İmparator II. Ioannes Komnenos’un

Denizli Üzerine Seferi (1119).113 İÇİNDEKİLER IX

3. İmparator II. Ioannes Komnenos’un Türkler Üzerine

İkinci Seferi ve Uluborlu (Sozopolis)’nun Zaptı (1120)..114

4. Bizans İmparatoru II. Ioannes Komnenos’un Sultan I. Mesud ile

Kardeşi Melik Arap Arasındaki İktidar Mücadelesindeki Tutumu...116

5. İmparator II. Ioannes Komnenos’un Kardeşi Isaakikos

Komnenos’un Türklere Sığınması...118 6. Danişmendlilere Karşı Selçuklu-Bizans İttifakı (1134)...120

7. İmparator II. Ioannes Komnenos’un Çukurova ve

Kuzey Suriye Üzerine Seferi (1137-1138)..122 8. İmparator II. Ioannes Komnenos’un Niksar Kuşatması (1139-

1140): Ioannes Komnenos’un Selçuklulara Sığınması.124

9. İmparator II. Ioannes Komnenos’un Suriye Üzerine İkinci Seferi

ve Ölümü (1142-1143)127 B. Sultan I. Mesud-İmparator I. Manuel Komnenos Arasındaki

Münasebetler (1143-1155)...130 1. I. Manuel Komnenos’un Bizans Tahtına Oturması ve

Selçuklular Üzerine İlk Seferi.130 2. İmparator I. Manuel Komnenos’un Konya Üzerine

Seferi (1146)...132 3. Ermenilere Karşı Sultan I. Mesud-İmparator I. Manuel

Komnenos Arasındaki İttifak (1153-1154).143 II- SULTAN II. KILICARSLAN DÖNEMİ (1155-1192) 146

A. Myriokephalon Savaşına Kadar Selçuklu-Bizans Münasebetleri

(1155-1176)..146 1. II. Kılıcarslan’ın Saltanatının İlk Yıllarında Anadolu’da

Yaşanan Gelişmeler.146 2. I. Manuel Komnenos’un II. Kılıcarslan’ın Anadolu’daki

Rakipleri ile İttifak Kurması...148 3. II. Kılıcarslan’ın İstanbul’a Gitmesi (1162).155

4. İmparator’un Desteğini Alan II. Kılıcarslan’ın Anadolu’da

Duruma Hâkim Olması..160 5. Myriokephalon Savaşı ve Anadolu’da Türk Hâkimiyetinin

Yerleşmesi...162 X İÇİNDEKİLER a. Savaş Öncesinde Yaşanan Gelişmeler162

b. Myriokephalon Savaşı167 (1) Savaşın Geçtiği Mevki Hakkındaki Görüşler... 167

(2) Savaş Öncesinde Tarafların Durumu ve Orduların Harekâtı... 169

(3) Myrikephalon Savaşı (17 Eylül 1176).. 171 B. Myriokephalon Savaşından Sonra Selçuklu-Bizans Münasebetleri175

1. İmparator I. Manuel Komnenos’un Saltanatının Son Yıllarında

Selçuklu-Bizans Münasebetleri...175 2. İmparator I. Manuel Komnenos’un Ölümünden (1180) Sonra

Bizans İmparatorluğu’nda Yaşanan Gelişmeler...178

3. II. Kılıcarslan’ın Saltanatının Son Yıllarında Bizans ile

Münasebetler (1185-1192).181 a. Bizans Yönetimine Karşı Ayaklanan Aleksios’un Selçuklu

Sultanı II. Kılıcarslan’a Sığınması.181 b. II. Kılıcarslan’ın Ülkeyi Oğulları Arasında Paylaştırmasının

Ardından Yaşananlar ve Selçuklu Meliklerinin Bizans

İmparatorluğu ile İlişkileri.182 c. III. Haçlı Seferi, Selçuklular ve Anadolu’da Yaşanan

Gelişmeler.185 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ’NİN YÜKSELME

DÖNEMİ I- SULTAN I. GIYASEDDİN KEYHÜSREV VE II. RÜKNEDDİN

SÜLEYMANŞAH DÖNEMİ (1192-1211).. 189 A. I. Gıyâseddin Keyhusrev’in İlk Saltanat Döneminde

Selçuklu-Bizans Münasebetleri (1192-1196)...189

1. II. Kılıcarslan’ın Ölümünden Sonra Selçuklu Devleti’nde

Yaşanan Gelişmeler.189 2. Bizans İle İlişkilerin Bozulması...190

3. I. Gıyâseddin Keyhusrev’in Menderes Bölgesine Seferi..191

B. II. Rükneddin Süleymanşah Döneminde Selçuklu-Bizans

Münasebetleri (1196-1204)..192 İÇİNDEKİLER XI 1. II. Rükneddin Süleymanşah’ın Melikliği Döneminde Bizans’a

Karşı Faaliyetleri ve Selçuklu Tahtına Oturması.192

2. II. Rükneddin Süleymanşah ve III. Aleksios Komnenos

(1195-1203) Arasındaki Münasebetler...193 3.II. Rükneddin Süleymanşah’ın Anadolu’da Siyasî Birliği

Yeniden Sağlaması ve Ölümü..195 4. III. Kılıcarslan Dönemi (1204-1205)..197

C. I. Gıyâseddin Keyhusrev’in İkinci Saltanat Döneminde

Selçuklu-Bizans Münasebetleri (1205-1211)...198

1. I. Gıyâseddin Keyhusrev’in Bizans’taki Gurbet Hayatı...198

2. I. Theodoros Laskaris İle Yapılan Antlaşma: I. Gıyâseddin

Keyhusrev’in İkinci Defa Selçuklu Tahtına Oturması (1205).201

D. IV. Haçlı Seferi ve Bizans’ta Yaşanan Gelişmeler.204

1. IV. Haçlı Seferi, İstanbul’un Latinler Tarafından İşgali...204

2. İznik İmparatorluğu’nun Kurulması206 3. Trabzon İmparatorluğu’nun Kurulması...211

E. I. Gıyâseddin Keyhusrev’in İkinci Saltanat Döneminde

Selçuklu-İznik İmparatorluğu Münasebetleri (1205-1211)..214

1. IV. Haçlı Seferi’nin Ardından Anadolu’da Yeni Bir Düzenin

Kurulması...214 2. I. Gıyâseddin Keyhusrev-I. Theodoros Laskaris Arasındaki

Antlaşma (1206).216 3. Antalya’nın Fethi (1207).218

4. Selçuklu Devleti ve İznik İmparatorluğu Arasındaki İlişkilerin

Gerginleşmesi ve Antiokheia Savaşı (1211)220 II- SULTAN I. İZZEDDİN KEYKÂVUS DÖNEMİ

(1211-1220). 223 A. I. İzzeddin Keykâvus Döneminde İznik İmparatorluğu ile

Münasebetler223 1. Antiokheia Savaşından Sonra Selçuklu Devleti’nde Yaşanan

Gelişmeler ve I. İzzeddin Keykâvus’un Selçuklu Tahtına Oturması..223

2. Barış Antlaşması.225 3. Antlaşmanın Ardından İlişkilerin Seyri..227

XII İÇİNDEKİLER B. I. İzzeddin Keykâvus Döneminde Trabzon İmparatorluğu ile

Münasebetler228 1. I. İzzeddin Keykâvus’un Trabzon İmparatorluğu ile

Münasebetlerine Yön Veren Gelişmeler..228 2. Sinop’un Fethi (1214).229

3. Antalya’nın Geri Alınması (1216)...233 III- SULTAN I. ALÂEDDİN KEYKUBAD DÖNEMİ

(1220-1237) 234 A. I. Alâeddin Keykubad Döneminde (1220-1237) İznik İmparatorluğu

ile Münasebetleri..234 1. I. Alâeddin Keykubad’ın Selçuklu Tahtına Oturması (1220)..234

2. Uç Bölgelerindeki Mücadeleler...235 3. Konya-İznik Arasındaki Münasebetler...236

B. I. Alâeddin Keykubad Döneminde Trabzon İmparatorluğu ile

Münasebetler238 1. Sinop-Trabzon Çatışması238 2. Trabzon Seferi.240

3. Sultan I. Alâeddin Keykubad’a Karşı I. Andronikos Gidos ve

Celâleddin Harezmşah Arasındaki İttifak..246 BEŞİNCİ BÖLÜM

TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ’NİN GERİLEME VE ÇÖKÜŞ DÖNEMİ

I- SULTAN II. GIYASEDDİN KEYHÜSREV DÖNEMİ (1237-1246) 249

A. II. Gıyâseddin Keyhusrev Döneminde İznik İmparatorluğu ile

Münasebetler249 1. I. Alâeddin Keykubad’ın Ölümünden Sonra Selçuklu

Devleti’nde Yaşanan Gelişmeler..249 2. Kösedağ Bozgununa Kadar Yaşananlar...250

3. Kösedağ Bozgunundan Sonraki Gelişmeler: Moğollara Karşı